Wystarczy jedna poważniejsza awaria sieci energetycznej, aby zniknęły światło, internet i możliwość ładowania telefonu. Jeśli przerwa potrwa dłużej, mogą pojawić się problemy z ogrzewaniem, dostępem do wody czy płatnościami. Nie chodzi o przygotowania na wojnę ani o straszenie. Chodzi o to, żeby przez pierwsze trzy doby poradzić sobie bez improwizacji.

Dlaczego właśnie 72 godziny?

W opublikowanej 26 marca 2025 r. strategii na rzecz unii gotowości Komisja Europejska zapowiedziała opracowanie wytycznych pomagających obywatelom osiągnąć samowystarczalność przez co najmniej 72 godziny. To cel przygotowania gospodarstw domowych, a nie zapowiedź konkretnego zagrożenia lub informacja, że awaria jest nieuchronna.

Polskie Rządowe Centrum Bezpieczeństwa również zachęca do przygotowania zapasów, alternatywnych źródeł informacji oraz planu działania na wypadek awarii mediów. Od czego zacząć?

1. Woda: pierwszy zapas, o którym trzeba pomyśleć

Przyjmij orientacyjnie 3–4 litry wody na osobę na dobę do picia i podstawowego przygotowania posiłków. Dla czteroosobowej rodziny na 72 godziny oznacza to około 36–48 litrów. Ilość trzeba zwiększyć przy wysokich temperaturach, szczególnych potrzebach zdrowotnych oraz uwzględnić wodę do higieny. Przechowuj ją w czystych, szczelnych pojemnikach i regularnie kontroluj zapas.

Jeśli mieszkasz w budynku, w którym woda jest pompowana elektrycznie, podczas awarii jej dostawa może zostać zakłócona nawet wtedy, gdy wodociąg działa.

2. Jedzenie bez lodówki i kuchenki

Zaplanuj trzy doby prostych posiłków niewymagających chłodzenia ani gotowania. Przydadzą się konserwy, gotowe dania nadające się do spożycia bez podgrzewania, suchary, orzechy i żywność dla dzieci. Sprawdź, czy masz ręczny otwieracz do puszek. Najłatwiejszy system to trzymanie produktów, które i tak jesz, oraz ich regularna wymiana.

3. Światło, energia i informacje

• Latarka czołowa i zwykła latarka, najlepiej z dodatkowymi bateriami.
• Naładowany powerbank oraz przewody pasujące do telefonów domowników.
• Radio bateryjne lub na korbkę — wiadomości z lokalnych źródeł mogą docierać mimo problemów z internetem.
• Papierowa lista numerów telefonów i adresów bliskich.
• Niewielka ilość gotówki — nie każdy terminal płatniczy będzie działał bez zasilania.

Ważne: nie używaj świec bez nadzoru. Latarki LED są zwykle bezpieczniejszym rozwiązaniem awaryjnym.

4. Temperatura i bezpieczeństwo w mieszkaniu

W chłodne dni przygotuj ciepłą odzież, koce i możliwość przebywania domowników w jednym pomieszczeniu. Ogranicz otwieranie lodówki i zamrażarki, aby dłużej utrzymać niską temperaturę. Nie używaj grilla, kuchenki turystycznej ani agregatu prądotwórczego w pomieszczeniu czy garażu: spaliny mogą spowodować śmiertelne zatrucie tlenkiem węgla. Agregat musi pracować na zewnątrz, z dala od okien i otworów wentylacyjnych.

5. Leki i apteczka — przygotuj je wcześniej

Sprawdź, czy w domu są środki opatrunkowe, rękawiczki, podstawowe wyposażenie apteczki oraz zapas stale przyjmowanych leków zgodny z zaleceniami lekarza. Warto zapisać dawkowanie i listę istotnych chorób przewlekłych na papierze. Jeśli lek musi być przechowywany w lodówce, wcześniej ustal z farmaceutą sposób postępowania w razie przerwy w chłodzeniu.

6. Rodzinny plan na pierwsze 15 minut

1. Sprawdź, czy awaria dotyczy tylko Twojego mieszkania, czy większej okolicy — bez narażania się na ryzyko.
2. Upewnij się, że domownicy są bezpieczni, i ustal jedno miejsce zbiórki oraz sposób kontaktu.
3. Odłącz wrażliwy sprzęt elektroniczny, jeśli istnieje ryzyko przepięć po przywróceniu zasilania.
4. Oszczędzaj baterię telefonu i sprawdzaj komunikaty dostawcy energii, władz lokalnych oraz RCB.
5. W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod 112. Nie obciążaj numeru alarmowego pytaniami o termin przywrócenia prądu.

7. Test, który możesz zrobić dziś

Odłóż na stół latarkę, radio, powerbank, wodę, żywność, leki i ważne numery telefonów. Następnie odpowiedz na jedno pytanie: czy naprawdę poradziłbym sobie z tym zestawem przez trzy doby? Brakujące elementy zapisz i uzupełniaj stopniowo. Nie musisz kupować wszystkiego jednego dnia.

Gotowy plan zamiast przypadkowej listy zakupów

Artykuł daje Ci podstawy, a jeśli chcesz przygotować własny plan bez zastanawiania się, co pominąłeś, sięgnij po 6-stronicową checklistę „Blackout — domowy plan działania”. Kosztuje 9 zł; to materiał A4 do wydrukowania i ręcznego wypełnienia, obejmujący m.in. oświetlenie, łączność, zapasy i potrzeby domowników. Plik pobierzesz po opłaceniu zamówienia.

Pobierz checklistę Blackout — 9 zł →
Wolisz od razu przygotować dom szerzej? W pakiecie za 21 zł otrzymasz trzy checklisty: rodzinny plan 72H, blackout oraz apteczkę i leki. Oszczędzasz 6 zł względem zakupu osobno.

Źródła

• Komisja Europejska — strategia na rzecz unii gotowości (26 marca 2025 r.).
• Rządowe Centrum Bezpieczeństwa — poradnik na czas kryzysu.
• Poradnik Bezpieczeństwa — przygotuj swoje otoczenie.
• Polski Czerwony Krzyż — Bądź bezpieczny.

Zdjęcie ilustracyjne: Eugene Uhanov / Unsplash. Fotografia nie przedstawia udokumentowanej awarii sieci energetycznej.